|
Standardy Prowadzenia Mediacji Rodzinnej przez członków Stowarzyszenia Mediatorów Rodzinnych.
Uwagi wstępne
Członkowie SMR są głęboko przekonani, że powodzenie mediacji jako skutecznej metody rozwiązywania konfliktów rodzinnych zależy w dużym stopniu od profesjonalizmu mediatorów i od ich wysokiego poziomu etyki zawodowej.
Standardy i zasady w nich wyrażone obowiązują wszystkich członków SMR i odnoszą się do wszystkich rodzajów mediacji rodzinnych, bez względu na źródło i charakter spraw. Przez mediację rodzinną (dalej także "mediację") rozumie się tutaj proces rozwiązywania sporu lub konfliktu, w którym fachowo przygotowany, niezależny i bezstronny profesjonalista za dobrowolną zgodą stron, przy zachowaniu poufności, pomaga im samodzielnie poradzić sobie z konfliktem. Mediacja pozwala jej uczestnikom określić kwestie sporne, zmniejszyć bariery komunikacyjne, opracować propozycje rozwiązań i, jeśli taka jest wola stron, zawrzeć wzajemnie satysfakcjonujące porozumienie. Mediacja rodzinna w sprawach dotyczących rozstania małżonków, separacji lub rozwodu nie jest ani nie zastępuje poradnictwa prawnego, rodzinnego czy psychoterapii.
Standardy są tak napisane, aby nie ograniczać mediatorów w wyborze stylu, w jakim pragną prowadzić praktykę mediacyjną. Nie stanowią także konstrukcji raz na zawsze zamkniętej - będą się zmieniać wraz z rozwojem mediacji rodzinnej i Stowarzyszenia. W 2007 roku upoważniona przez Zarząd komisja dokona oceny funkcjonowania Standardów.
Standardy mają charakter wytycznych i wskazówek dla mediatorów, nie są zaś źródłem prawa i nie mogą być podstawą do wysuwania roszczeń prawnych. Ich główne funkcje są następujące:
- mają służyć jako przewodnik w prowadzeniu praktyki mediacyjnej;
- mają zapewnić większe bezpieczeństwo klientom - stronom mediacji rodzinnych, instytucjom publicznym, z którymi współpracują mediatorzy rodzinni, oraz samym mediatorom przez określenie, czego można się spodziewać w mediacji rodzinnej prowadzonej przez członków SMR;
- mają zwiększać zaufanie społeczne do mediacji jako środka rozwiązywania konfliktów rodzinnych.
* * *
Standard I
Mediator rodzinny dba o dobrowolność uczestniczenia w mediacji i zawierania porozumienia.
- Strony nie są zmuszane do podjęcia mediacji ani do osiągnięcia porozumienia.
- Przed rozpoczęciem mediacji strony uzyskują jednoznaczną informację o możliwości wycofania się na każdym etapie z postępowania mediacyjnego oraz o możliwości wybrania innego mediatora.
Standard II
Mediator rodzinny jest neutralny wobec przedmiotu sporu.
Mediator nie narzuca stronom swoich rozwiązań ani nie czerpie korzyści z tego, co jest przedmiotem mediacji, jak również nie czerpie żadnych korzyści z faktu zawarcia ugody. Mediator rodzinny jest obrońcą rzetelnej procedury, a nie konkretnego porozumienia.
Standard III
Mediator rodzinny jest bezstronny wobec uczestników mediacji.
- Mediator nie przychyla się do racji żadnej ze stron. Mediator powinien prowadzić mediację w taki sposób, aby ewentualna nierównowaga między stronami (np. ekonomiczna) nie wpływała na przebieg mediacji i na jej ostateczny rezultat.
- Jeśli mediator nie jest w stanie prowadzić mediacji w bezstronny sposób, jest zobowiązany do wycofania się z postępowania mediacyjnego.
- Mediator musi ujawnić stronom wszelkie fakty świadczące o istniejącym lub potencjalnym konflikcie interesów. Mediator musi wycofać się z postępowania mediacyjnego, chyba że strony świadomie zdecydują się dalej korzystać z jego pomocy.
Standard IV
Mediator rodzinny dba o poufność mediacji
- Mediacja jest poufna, jej efekty i przebieg objęte są tajemnicą. Mediatorzy nie ujawniają nikomu informacji, jakie uzyskują podczas prowadzenia mediacji, chyba że zostaną do tego zobowiązani przez prawo.
- W przypadku wyjścia na jaw w trakcie postępowania mediacyjnego informacji o poważnym przestępstwie - czy to dokonanym, czy planowanym - mediator powinien przekazać te informacje odpowiednim władzom lub zainteresowanym osobom.
- Mediator lub ośrodek mediacyjny dokumentuje prowadzenie mediacji w sposób respektujący zasadę poufności. Dokumentacja może obejmować pisemną zgodę stron na udział w mediacji, zarejestrowanie sprawy mediacyjnej, zebranie podstawowych danych od stron (wraz z zapisem o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych w celu realizacji postępowania mediacyjnego), deklaracje przestrzegania zasady poufności przez osoby trzecie obecne na sesjach mediacyjnych, kopię porozumienia mediacyjnego i kopię protokołu z postępowania mediacyjnego, przekazywanego do sądu, jeśli dotyczy. Wszelkie inne sposoby dokumentowania mediacji wymagają wyraźnej zgody stron.
- Kiedy tylko jest to możliwe lub oczekiwane przez strony, mediator sporządza pisemne podsumowanie wyników postępowania mediacyjnego, które udostępnia stronom.
Standard V
Mediator rodzinny rzetelnie informuje strony o istocie i przebiegu mediacji oraz ocenia zdolność stron do uczestniczenia w postępowaniu mediacyjnym
- Przed rozpoczęciem postępowania mediacyjnego mediator rodzinny przedstawia stronom zasady, przebieg, cele i możliwe rezultaty mediacji, w tym zwłaszcza mediator:
- informuje strony, że jako mediator jest bezstronny i neutralny oraz że nie może narzucić im żadnego rozwiązania;
- jeśli sprawa jest ze skierowania sądu: informuje strony, że zawarte ewentualnie porozumienie będzie sprawdzone przez sąd pod kątem zgodności z prawem i zasadami współżycia społecznego;
- jeśli zamierza stosować spotkania na osobności: informuje o tym strony, wyjaśnia zasady a zwłaszcza reguły przestrzegania poufności podczas tych spotkań;
- informuje strony o obecności lub nieobecności innych osób podczas postępowania mediacyjnego i odbiera na to ich zgodę, samemu także wyrażając swoje zdanie;
- opisuje swoje obowiązki, w tym zwłaszcza przestrzeganie reguły poufności i sytuacje, gdy przestrzeganie owej reguły może być ograniczone;
- uprzedza strony, w jakich okolicznościach może zawiesić lub przerwać postępowanie mediacyjne oraz że strony mogą zawiesić lub przerwać mediację w dowolnym momencie.
- Mediator rodzinny odbiera od stron wyraźną zgodę na udział w postępowaniu mediacyjnym.
- Mediator rodzinny powinien umieć ocenić gotowość i zdolność stron do uczestniczenia w mediacji. Mediator nie powinien prowadzić postępowania mediacyjnego, jeśli uzna, że jedna lub więcej stron jest niezdolna, niegotowa lub niechętna do uczestniczenia w mediacji.
- Mediator rodzinny powinien informować strony, że w trakcie postępowania mediacyjnego mogą szukać wiedzy i specjalistycznej porady w różnych źródłach.
- Mediator powinien poinformować strony o swym fachowym przygotowaniu do prowadzenia mediacji rodzinnych.
- Mediator wyraźnie odróżnia swoją rolę jako mediatora od innych ról zawodowych, jakie pełni, i upewnia się, że strony są świadome tej różnicy.
- Mediatorzy nie powinni podejmować się prowadzenia postępowania mediacyjnego, jeśli nie są w stanie zaspokoić oczekiwań stron lub na przykład sądu co do czasu trwania i harmonogramu postępowania.
Standard VI
Mediator rodzinny dba o wysoki poziom swoich kwalifikacji zawodowych.
- Mediator rodzinny osiąga wysoki poziom kwalifikacji dzięki:
- zdobyciu wiedzy i umiejętności zgodnie ze standardami Stowarzyszenia Mediatorów Rodzinnych. Standardy te wskazują obszar wymaganej wiedzy i umiejętności proceduralnych koniecznych przy specjalizowaniu się w tej dziedzinie praktyki.
- stałemu pogłębianiu i doskonaleniu własnych umiejętności. Kontynuowanie edukacji z zakresu mediacji rodzinnych może obejmować udział w szkoleniach lub konferencjach pogłębiających i doskonalących dotychczasowe umiejętności a także udział w superwizjach. Mediator powinien być świadomy konieczności własnego rozwoju zawodowego i wziąć za to odpowiedzialność.
Standard VII
Mediator rodzinny wyczerpująco objaśnia zasady i wysokość swego wynagrodzenia oraz wszelkich pobieranych od stron opłat.
- Jeśli mediator pobiera wynagrodzenie za prowadzenie mediacji, to przed rozpoczęciem postępowania lub na początku pierwszej sesji mediacyjnej jasno i wyczerpująco wyjaśnia stronom zasady wynagradzania.
- Mediator nie uzależnia swojego wynagrodzenia od wyniku mediacji ani od wartości sporu.
- Zasady wynagradzania i pobierania opłat związanych z mediacją powinny być dostępne dla stron w formie pisemnej.
Standard VIII
Mediator rodzinny pomaga stronom określić, w jaki sposób najlepiej dbać o interesy ich małoletnich dzieci.
- W przypadku mediacji rodzinnej, w którą zaangażowane są dzieci, mediator powinien znać i rozumieć potrzeby dziecka i powinien umieć tak prowadzić postępowanie mediacyjne, aby rodzice (lub prawni opiekunowie) w największym możliwym stopniu skupili się na ich zaspokojeniu.
- Mediator powinien zachęcać strony do wnikliwego zapoznania się z zaletami i wadami różnych sposobów sprawowania pieczy rodzicielskiej w czasie separacji czy po rozwodzie.
- Mediator powinien umożliwić stronom sformułowanie takiego planu sprawowania opieki rodzicielskiej, który zapewnia poczucie bezpieczeństwa oraz stabilności zarówno dla stron, jak i dla ich dzieci.
- Mediator powinien zachować wrażliwość i tolerancję dla rozmaitych sposobów wychowywania dzieci przez rodziców.
- Kierując rodziców lub dziecko do osób lub instytucji, które zapewniają specjalistyczną pomoc w obszarach związanych z problemami ujawnionymi podczas mediacji (np. przemoc w rodzinie, uzależnienia itp.), mediator powinien pomóc stronom właściwie sformułować pytania lub zadania dla specjalisty.
- Dzieci nie powinny być włączane do postępowania mediacyjnego bez zgody rodziców lub ich prawnych opiekunów. Przed włączeniem dzieci do mediacji mediator powinien przedyskutować z rodzicami zasady i formy udziału dzieci w postępowaniu mediacyjnym.
- Mediator powinien poinformować strony o cechach różnych form udziału dzieci w mediacji, które mogą na przykład obejmować: poświęcenie sesji mediacyjnej wyłącznie na omawianie tematów związanych z dzieckiem, rozmowę rodziców z dzieckiem, pomiędzy sesjami mediacyjnymi, służącą wyjaśnieniu dziecku sytuacji i wysłuchaniu jego potrzeb, spotkanie mediatora z dzieckiem i zdanie relacji z tego spotkania - z zachowaniem poufności - rodzicom, bezpośrednie uczestnictwo dziecka w sesji mediacyjnej.
- Mediator dba o to, aby dziecko nie czuło się obciążone żadną odpowiedzialnością za przebieg czy wynik mediacji.
Standard IX
Mediator rodzinny efektywnie współpracuje z innymi specjalistami w celu jak najlepszego zabezpieczenia interesów stron.
- Jeśli w trakcie mediacji mediator dostrzeże, że pojawiła się kwestia, które wykracza poza zakres jego kompetencji jako mediatora, powinien poinformować o tym strony i zaproponować skorzystanie z pomocy odpowiedniego specjalisty. Decyzja o skorzystaniu z usług specjalisty pozostaje w rękach stron.
- Mediator wymienia się informacjami, konsultuje i współdziała ze specjalistami, nie prowadząc wobec nich działalności konkurencyjnej. W trakcie mediacji mediator nie wchodzi w rolę innego specjalisty, nawet mimo posiadania wiedzy z danej dziedziny.
- Mediator dba o to, aby specjaliści, z którymi współpracuje, znali zasady, reguły i cele mediacji, w tym zwłaszcza dba o to, aby rozumieli regułę poufności postępowania mediacyjnego.
- Mediator - współpracując ze specjalistami dla dobra stron - nie narusza zasady poufności.
- Na czas uzyskiwania przez strony pomocy od innych specjalistów postępowanie mediacyjne powinno być zawieszone przez mediatora.
Standard X
Mediator rodzinny zawiesza lub kończy postępowanie mediacyjne, kiedy uzna, że co najmniej jedna strona postępowania nie jest zdolna do uczestniczenia w mediacji, lub z innego ważnego powodu, w tym, gdy strony osiągną porozumienie.
- Mediator kończy postępowanie mediacyjne, gdy strony osiągną porozumienie. Mediacja może zakończyć się zawarciem pełnego porozumienia we wszystkich konfliktowych sprawach lub zawarciem porozumienia obejmującego część negocjowanych problemów. W przypadku zawarcia pełnego porozumienia zadaniem mediatora jest przedyskutowanie procesu formalizacji i wprowadzenia porozumienia w życie. W przypadku porozumienia częściowego mediator może zaproponować przedyskutowanie dostępnych procedur umożliwiających rozwiązanie pozostałych kwestii przy pomocy innych specjalistów.
- Przerwanie lub zawieszenie mediacji. Mediacja może zostać przerwana zarówno przez strony, jak i przez mediatora. Mediator informuje strony o ich prawie do wycofania się z mediacji w dowolnym momencie i z jakichkolwiek powodów. Przerwanie lub zawieszenie mediacji przez mediatora następuje w sytuacji, gdy:
- mediator jest przekonany, że nie jest możliwe osiągnięcie rozsądnego i realistycznego porozumienia.
- uczestnicy mediacji osiągną w ocenie mediatora impas nie do pokonania; mediator nie powinien przedłużać nieproduktywnej dyskusji, gdyż naraziłoby to strony na niepotrzebne koszty emocjonalne i finansowe;
- mediator ocenia, że strony nie mogą uczestniczyć w mediacjach, nie są zdolne do mediacji lub nie chcą w autentyczny, zaangażowany sposób uczestniczyć w procesie mediacji. Jeśli inicjatywa przerwania mediacji wychodzi ze strony mediatora, powinien on zachęcić strony do szukania profesjonalnej pomocy właściwej dla danego przypadku.
Standard XI
Mediator rodzinny zapewnia stronom miejsce prowadzenia postępowania mediacyjnego, które gwarantuje jego efektywne prowadzenie.
- Miejsce prowadzenia praktyki mediacyjnej powinno być jasno i wyraźnie oznakowane.
- Miejsce prowadzenia mediacji powinno gwarantować stronom i mediatorowi poczucie bezpieczeństwa.
- Miejsce, w którym prowadzi się praktykę mediacyjną, powinno posiadać co najmniej dwa pomieszczenia, gwarantujące zachowanie prywatności stronom i poufności postępowania mediacyjnego. Powinno także zapewniać możliwość korzystania z podstawowych wygód takich jak telefon czy toaleta itp.
Standard XII
Mediator rodzinny rzetelnie informuje o swoich usługach.
- Mediator może informować o procesie mediacji, o korzyściach, kosztach i własnych kwalifikacjach. Wszelka taka informacja powinna być rzetelna i wyczerpująca. Mediator jest odpowiedzialny za przestrzeganie tej zasady przez wszystkich reklamujących jego usługi i działających w jego imieniu.
- Mediator nie obiecuje ani nie gwarantuje osiągnięcia określonych wyników postępowania mediacyjnego. Reklamując swoje usługi nie powinien także posługiwać się danymi statystycznymi mówiącymi o odsetku zawieranych porozumień.
- Mediator rzetelnie informuje o swoich kwalifikacjach i o przynależności do stowarzyszeń, związków lub innych organizacji zawodowych oraz o funkcjach w nich pełnionych. Mediatorzy mogą powoływać się na stopnie, certyfikaty lub inne formy przyznawanych kwalifikacji tylko wtedy, jeśli organizacja przyznająca owe kwalifikacje ma na to specjalną procedurę i mediatorzy spełnili wszystkie jej wymagania.
Warszawa, 18 listopada 2005 roku
Uwagi:
Uwagi do Standardu III:
- Mediator wystrzega się jakiejkolwiek stronniczości lub okazywania uprzedzeń, zarówno pozytywnych, jak i negatywnych, ze względu na indywidualną charakterystykę stron, ich pochodzenie, wykształcenie lub zachowanie podczas mediacji.
- Mediator nie powinien zawierać transakcji handlowych ani prowadzić interesów gospodarczych ze stronami w trakcie trwania postępowania mediacyjnego i po jego zakończeniu.
- Polecając stronom usługi innych specjalistów, mediator unika konfliktu interesów.
Uwagi do Standardu IV:
- Strony mogą uzgodnić swoje własne reguły poufności, w szczególności zwalniając mediatora z obowiązku dbania o poufność postępowania w części lub całości.
- Jeśli mediator w trakcie postępowania spotyka się ze stronami na osobności, zasady przestrzegania reguły poufności powinny być uzgodnione ze stronami zawczasu.
- Reguła poufności nie powinna ograniczać lub uniemożliwiać sprawowanie nadzoru, prowadzenie badań i ewaluację programów mediacyjnych przez upoważnione osoby. Mediator może - za zgodą stron - udostępniać odpowiednim osobom dokumentację ich sprawy, zapraszać na sesje mediacyjne obserwatorów lub prowadzić zapis wideo sesji mediacyjnej. Wszelkie osoby trzecie obecne podczas sesji mediacyjnej powinny potwierdzić podporządkowanie się regule poufności.
- Udostępnianie danych statystycznych o prowadzonych mediacjach nie jest naruszeniem reguły poufności.
- Mediator lub kierownik ośrodka mediacyjnego jest odpowiedzialny za to, żeby przechowywanie dokumentacji mediacyjnej odbywało się z przestrzeganiem zasady poufności.
Uwaga do Standardu V:
Zgoda na mediację odebrana od stron powinna mieć formę pisemną.
Uwagi do Standardu VII:
- Po zakończeniu mediacji mediator powinien zwrócić stronom wszelkie nienależnie pobrane opłaty.
- Mediatorowi w czasie trwania i po zakończeniu postępowania mediacyjnego nie wolno przyjmować od stron ani dawać stronom żadnych prezentów.
- Mediatorowi nie wolno pobierać prowizji za przekazanie sprawy innemu mediatorowi lub specjaliście.
Uwagi do Standardu X:
Niektóre szczegółowe okoliczności, kiedy mediator może zawiesić lub zakończyć postępowanie mediacyjne:
- gdy zagrożone jest bezpieczeństwo strony lub dziecka;
- gdy strona grozi porwaniem dziecka;
- gdy strona nie może efektywnie uczestniczyć w mediacji z powodu bycia od wpływem alkoholu, środków odurzających albo z powodu swego stanu fizycznego lub psychicznego;
- gdy strony chcą zawrzeć porozumienie, którego skutków nie są świadome;
- gdy strony używają mediacji dla osiągnięcia nieuczciwych korzyści;
- gdy mediator nabiera przekonania, że traci bezstronność.
|
|
|
|
